Schijf van Vijf: de verschillen 1

De Schijf van Vijf: vroeger en nu

Een tijdje geleden bezocht ik mevrouw Peters, 101 jaar oud. Een bezoek dat ik niet snel zal vergeten. Ik kwam om haar voorlichting te geven over gezond eten, maar al snel draaide ze de rollen om. Ze had namelijk ooit het vak voedingsleer gevolgd. Trots liet ze me al haar schriften met aantekeningen zien, vol met tips. Het viel me op dat er veel is gewijzigd in de afgelopen jaren.

De schijf van toen

In de tijd dat mevrouw Peters studeerde was er nog geen Schijf van Vijf. Die kwam ‘pas’ in 1953. In deze eerste schijf had zuivel een eigen vak. Dat past wel in het tijdsbeeld, want hoewel niemand in Nederland nog honger had, waren er wel veel zorgen over voedingstekorten. Vooral aan eiwitten en calcium, in het bijzonder bij kinderen. De jeugd en aanstaande moeders kregen er nog een advies bij: eet dagelijks boter en neem levertraan. Over hoeveelheden werd nog niet gerept, want in die tijd waren er ook nog geen standaard portiegroottes. En te véél eten, daar had niemand het over.

Toen (1953) Nu (2016)
Vak 1: bruin- of roggebrood of graanproducten Vak 1: brood-, graanproducten en aardappelen
Vak 2: boter of margarine én levertraan voor de jeugd en de a.s. moeder Vak 2: smeer- en bereidingsvetten
Vak 3: melk of yoghurt of karnemelk of melkgerecht Vak 3: zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees, ei
Vak 4: groenten en fruit en aardappelen Vak 4: groente en fruit
Vak 5: kaas én vlees of vis of ei of peulvruchten Vak 5: dranken

De nieuwe schijf: ik ben onder de indruk!

De spiksplinternieuwe Schijf van Vijf is grotendeels gebaseerd op de richtlijnen goede voeding, die weer zijn gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Ik ben onder de indruk van de werkwijze. Het is wel goed om je te realiseren dat veel adviezen zijn gericht op preventie van chronische aandoeningen. En ouderen hebben tenslotte vaak al één of meerdere chronische aandoeningen.

Zo zorg je toch dat ouderen eten volgens de nieuwe Schijf van Vijf

Veel ouderen hebben minder zin in eten, als het dan niet lekker is of niet herkenbaar is zullen ze dus ook minder gaan eten. Ik geef 5 tips om de schijf van Vijf door te vertalen naar de ouderenzorg:

  1. Ik was laatst op een afdeling waar een wortel door de kamer vloog omdat deze zo kort gekookt was dat de bewoner hem niet aan de vork geprikt kreeg. Zorg dus dat de groente goed gaar is. Dan zitten er minder vitamines in, dat klopt. Maar, de groente wordt wel opgegeten.
  2. Probeer fruit en groente tussendoor aan te bieden. Gepureerd fruit gaat vaak erg goed en hoewel het officieel geen vervanging is kan een fruit-smoothie of vruchtensap ook een optie zijn als geen fruit eten het alternatief is.
  3. Zorg dat er altijd margarine bij de broodmaaltijd geserveerd wordt, zodat bewoners benodigde vetten binnenkrijgen. En af en toe een keertje roomboter mag best, want dat heeft een bekende smaak én is lekker
  4. Varieer met eet- en drinkzuivel, zoals melk, yoghurt en kaas, gedurende de dag.
  5. Minder zout? Maak gebruik van specerijen als nootmuskaat, peper, kaneel: ouderwetse en herkenbare smaken!

Gezond genieten van eten is het allerbelangrijkst

Mevrouw Peters is 101 en kerngezond. Ze kan zelf geen boodschappen meer doen en is volledig afhankelijk van het eten dat de zorginstelling haar voorschotelt. We proberen zoveel mogelijk aan haar wensen te voldoen. En dat er af en toe gegeten wordt tegen de adviezen van de Schijf van Vijf in, dat nemen we dan voor lief!

Samen eet je beter!
Over Door Sabine Abbink- van den Berg
Ik ben diëtiste voor geriatrie en ouderen.