Homepagina

Samen eet je beter!

‘Ik hoef dat rare spul niet!’ hoorde ik laatst op een afdeling. Twee oudere dames waren het roerend met elkaar eens. De zorgmedewerkster keek ze teleurgesteld aan, ze had zo haar best gedaan op de Zuid-Afrikaanse bobotie vol met groente.

In steeds meer kleinschalige zorginstellingen wordt zelf gekookt. Dat klinkt mooi, maar ik merk dat het in de praktijk vaak een grote uitdaging is. Zeker als je bedenkt dat er gemiddeld 1 verzorgende per 8 bewoners is. Het eten moet lekker, gezond én snel zijn. De valkuil is om dan maar een van deze criteria te laten vallen en iets ‘makkelijks’ te maken: een maaltijd uit een pakje. Maar dan moet het niet te exotisch zijn, want vaak geldt dan: ‘wat de boer niet kent, dat eet hij niet’.

De zorgmedewerkster vroeg mij om advies: hoe zorg ik dat het gezellig is in de keuken, dat samen koken lukt en dat er de bewoners met smaak eten? Ik gaf haar de volgende tips:

Dek de tafel voor een gezellige sfeer

Nodig bewoners uit om te helpen met koken

Niet iedereen kan of wil helpen koken. Maar als alle benodigdheden klaar staan gaat toch vaak iemand spontaan helpen. En dat is logisch, een handeling uit het niets starten is vaak lastig voor bewoners. Het meehelpen met koken zorgt er bovendien voor dat het hoofd en lichaam zich klaar maken om te gaan eten, net als het ruiken van alle kookgeuren.

Dek de tafel voor een gezellige sfeer

Een gedekte tafel zorgt ervoor dat mensen beter eten. Contrasterende kleuren doen het goed, een wit bord op een rood geruit tafellaken, bijvoorbeeld. Maar maak het niet té bont. Het gezichtsvermogen gaat namelijk achteruit als je ouder wordt, waardoor het niet duidelijk meer is of er nou eten op het bord ligt, of dat het decoratie is.

Zelf eten is wel zo leuk

Zet de pannen op tafel en laat de bewoners zelf opscheppen als ze dit kunnen. Een grote tafel is dan alleen niet zo handig, want dan kunnen bewoners er niet bij. Soms lukt het eten met bestek niet meer, waardoor je maar heen en weer blijft rennen om mensen te helpen met eten. Eten met mes en vork is ook een moeilijke taak: kijk maar hoe lang kinderen erover doen om dit te leren! Je kunt ook eens ‘fingerfood’ maken: hapjes die je met je handen kunt eten. Voorbeelden zijn boontjes, wortels, hartige taart en broccoli. Zo kunnen bewoners toch zelf eten en dat is wel zo leuk.

Smeuïge gerechten, zoals een stamppot vallen in de smaak

Vooraf het brood smeren zorgt voor rust

Bij de broodmaaltijd kun je vooraf dubbele boterhammen smeren, en mensen daaruit laten kiezen. Dit kunnen ze gewoon met de hand eten en voorkomt irritatie omdat het smeren niet lukt. Bijkomend voordeel is dat je zelf minder heen en weer hoeft te lopen en meer tijd hebt voor de bewoners tijdens de maaltijd.

Smeuïge gerechten, zoals een stamppot vallen in de smaak

Mensen kunnen stamppot vaak nog wel goed met een lepel zelf eten. Als je er hamblokjes of spekjes doorheen doet is er ook geen extra bestek nodig. Maak het extra smeuïg met een beetje jus of appelmoes, voor bewoners die wat meer moeite met kauwen of slikken hebben.

Een kookboek ter inspiratie

Er zijn een heleboel kookboeken met recepten uit grootmoeders tijd, om te variëren in de maaltijden. En ook heel handig: er zijn kookboeken speciaal voor woongroepen, met daarin elke stap zorgvuldig uitgelegd. Voorbeelden hiervan zijn de boeken ‘Tante’s Kookboek’ van tanteLouise-Vivensis en ‘Samen! Koken voor de Groep’.

Een week later was ik op dezelfde plek. Ik rook het meteen: in de keuken stond al een pannetje met stoofvlees te pruttelen. Een vrouw was bezig om rode kool te wassen en een andere dame was appels aan het schillen. En de zorgverleenster? Die keek toe, met een grote grijns op haar gezicht.

Samen eet je beter!
Over Door Sabine Abbink- van den Berg
Ik ben diëtiste voor geriatrie en ouderen.